W obszarze gminy występują dość licznie zachowane obiekty zabytkowe, najcenniejsze są objęte ochroną prawną. W rejestrze zabytków województwa lubelskiego znajduje się 14 obiektów, zaś w ewidencji dóbr kultury figurują 43 obiekty. Obiekty zabytkowe znajdują się na obszarze całej gminy, największa ilość skupia się na terenie ośrodka gminnego Józefów nad Wisłą, a w dalszej kolejności w miejscowościach: Prawno, Rybitwy, Mazanów. Na bogactwo wartości kulturowych gminy wpływa samo położenie nad Wisłą i na szlakach komunikacyjnych, które sprzyjało procesom osiedleńczym i rozwojowi cywilizacyjnemu na tym obszarze.
W oparciu o materiały archiwalne, w granicach gminy zlokalizowano 120 stanowisk archeologicznych. Zgodnie z Archeologicznym Zdjęciem Polski - zabytki archeologiczne liczą 65 stanowisk, aż 48 z nich stanowi świadectwo pradziejowego i wczesnośredniowiecznego osadnictwa. Wczesne średniowiecze (do XIII wieku) reprezentowane jest na 23 stanowiskach, z czego 12 o charakterze osady. Osadnictwo z tego okresu koncentruje się w miejscowościach: Chruślina, Niesiołowice, Rybitwy, Kaliszany, Kaliszany Kolonia, Basonia i Spławy. Okres średniowiecza (o metryce XV-XVI -wiecznej) oznaczono na 16 stanowiskach (w tym na 5 o charakterze osady). Nie ma stanowisk archeologicznych znajdujących się w rejestrze zabytków.
Zasoby zabytkowe z okresu nowożytnego obejmują przede wszystkim zabytki architektury rezydencjonalnej, folwarcznej, sakralnej, techniki i użyteczności publicznej oraz urbanistyki i ruralistyki. Ścisłą ochroną konserwatorską są objęte:
- zespół klasztorny pobernardyński w Józefowie nad Wisłą, (fotgrafia, fotografia, fotografia)
- zespół kościelny w miejscowości Rybitwy,
- zespół dworsko-parkowy w Józefowie nad Wisłą, (fotografia , fotografia , fotografia )
- kaplica grobowa rodziny Bojarskich w miejscowości Prawno.
Znacznie liczniejszy jest zakres pośredniej ochrony konserwatorskiej, na uwagę zasługuje zwłaszcza zabytkowy układ urbanistyczny dawnego miasta Józefowa. Miasto powstało na "surowym korzeniu", założone na prawie magdeburskim na gruntach wsi Kolczyn w 1687 r. W przywileju lokacyjnym, zatwierdzonym przez króla Jana III Sobieskiego ustanowione zostały dwa dni targowe oraz 5 jarmarków w roku. Józefów uzyskał bardzo regularny układ miejski z rynkiem na planie zbliżonym do kwadratu. Powierzchnia miasta od momentu lokacji, aż do utraty praw miejskich tj. od II połowy XIX w. nie uległa zmianie. Prawdopodobnie w pierwszych latach istnienia miasta w centrum rynku stanął barokowy ratusz miejski (fotografia, fotografia ), który uległ częściowemu zniszczeniu w 1881 r. wskutek pożaru miasta, a ostatecznie zniszczony został w czasie II wojny światowej. W II połowie XVIII w. Józefów posiadał komorę celną, a przez miasto przebiegały trakty handlowe, tu odbywała się przeprawa przez Wisłę. Z I połowy XVII w. pochodzi wzmianka o browarach, usytuowanych nad Wisłą. W pierwszej połowie XIX w. odnotowano istnienie apteki, szpitala, szkoły żydowskiej dla dzieci i powstanie szkoły elementarnej. Po powstaniu styczniowym w 1868 r. Józefów podobnie jak szereg miasteczek w zaborze rosyjskim traci prawa miejskie.
Dzisiejszy charakter zabudowy Józefowa, poza dobrze zachowanym układem urbanistycznym nie przypomina dawnej zabudowy miasteczka, reliktowo zachowała się murowana zabudowa z okresu międzywojennego w rynku oraz przy głównych ulicach. Dobrze zachowany jest układ szachownicowy rynku z ulicami zatylnymi oraz ulicami wylotowymi - dawnym traktami. Rynek stracił swoją czytelność poprzez wprowadzenie zadrzewionego skweru oraz przystanku autobusowego z budynkiem dworca.
Atrakcyjność Józefowa nad Wisłą wynika z wartości historycznych i krajobrazowych. Na uwagę zasługuje zachowana kompozycja przestrzenna prywatnego miasta wraz siedzibą właścicieli dóbr i miasta - pałacem, nazywanym często "zamkiem", który powstał jednocześnie z założeniem miasta. Na początku XX w. pałac był w stanie ruiny. Przed drugą wojną światową pałac został przebudowany, zniszczenia wojenne spowodowały, że w latach 60 - tych obiekt poddano generalnemu remontowi. Zespół dworsko - parkowy jest usytuowany w strefie krawędziowej doliny Wisły, na północny zachód od rynku. Został wpisany do rejestru zabytków województwa lubelskiego, stanowi przykład kompozycji przestrzennej z I poł. XIX w. zharmonizowanej z miejscowym krajobrazem nadwiślańskim i dworem z k. XIX w. Najcenniejszą budowlą osady Józefów jest zespół klasztorny pobernardyński, obejmujący barokowy kościół i klasztor bernardyński. W skali zespołu urbanistycznego Józefowa wieże kościoła i bryła klasztoru stanowią ważną, charakterystyczną dominantą architektoniczną.
Z architektury folwarcznej, poza ośrodkiem gminnym zachował się zespół w Mazanowie: położony na lewym zboczu doliny Wyżnicy. W poł. XIX w. kolejny właściciel założył w nim fryszerki żelaza, zakład produkował żelazo pudlingowe i walcowane, przy zakładzie funkcjonowała tokarnia i gwoździarnia. Z obiektów folwarcznych zachował się czworak, a także 3 murowane obiekty gospodarcze z przełomu XIX/XX w., nad stawami zachowały się pozostałości parku dworskiego. Zespół znajduje się w ewidencji zabytków. Nie zachowały się żadne ślady folwarków: w Owczarni, Nieszawie, Wałowicach, Mariampolu.